Μετάφραση-Συγχρονισμός: Dr.M.G.M Psychiatrist, Psychoanalytic Psychotherapist 18/08/2018 Pallini
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ "ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΛΥΩΣΙΜΟ" ΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΕΝΕΘ ΚΛΑΡΚ
Υπήρξαν εποχές στην ιστορία της ανθρωπότητας όταν η Γη
φαίνεται ξαφνικά να έγινε θερμότερη, ή περισσότερο ραδιενεργή.
Δεν το θέτω αυτό ως επιστημονική πρόταση αλλά το γεγονός
παραμένει ότι τρεις ή τέσσερις φορές στην ιστορία,
ο άνθρωπος έκανε ένα άλμα προς τα εμπρός
αυτό θα ήταν αδιανόητο υπό τις συνήθεις εξελικτικές συνθήκες.
Μια τέτοια εποχή ήταν περίπου το έτος 3000 π.Χ.,
όταν εμφανίστηκε αρκετά ξαφνικά ο πολιτισμός.
Όχι μόνο στην Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία αλλά και στην κοιλάδα του Ινδού ποταμού.
Μιά άλλη ήταν στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ.,
όταν δεν υπήρχε μόνο το θαύμα της Ιωνίας και της Ελλάδας -
φιλοσοφία, επιστήμη, τέχνη, ποίηση,
όλα φθάνοντας σε ένα σημείο, που δεν ξαναέγινε παρά μετά από 2000 χρόνια,
αλλά και στην Ινδία, ένας πνευματικός διαφωτισμός που ίσως ποτέ δεν έχει ξαναγίνει.
Και μια άλλη ήταν γύρω στο έτος 1 100.
Φαίνεται επηρέασε ολόκληρο τον κόσμο - Ινδία, Κίνα, Βυζάντιο.
Αλλά η ισχυρότερη και πιο δραματική επίδραση της ήταν στη Δυτική Ευρώπη,
όπου ήταν και πολύ αναγκαία.
Ήταν σαν μια ρωσική άνοιξη.
Σε κάθε κλάδο της ζωής - δράση, φιλοσοφία, οργάνωση, τεχνολογία -
υπήρξε μια έκτακτη εκροή ενέργειας,
μια εντατικοποίηση της ύπαρξης.
Πάπες, αυτοκράτορες, βασιλιάδες, επίσκοποι,
άγιοι, λόγιοι, φιλόσοφοι - όλοι ήταν μεγαλύτεροι από τη ζωή.
Τα περιστατικά της ιστορίας είναι μεγάλα ηρωικά δράματα,
ή συμβολικές πράξεις που εξακολουθούν να δονούν τις καρδιές
μας. Τα στοιχεία αυτής της ηρωικής ενεργητικότητας,
αυτή η εμπιστοσύνη αυτή τη δύναμη της θέλησης και της διάνοιας,
εξακολουθεί να είναι ορατή σε εμάς.
Εδώ που στέκομαι, το ανατολικό άκρο του Καντέρμπουρυ
εξακολουθεί να φαίνεται πολύ μεγάλο και πολύ περίπλοκο.
Παρά τις μηχανικές μας δεξιότητες και την
αυξημένη κλίμακα του σύγχρονου υλισμού
ο καθεδρικός ναός του Durham παραμένει μια τρομερή πρόταση.
Αυτά τα τακτικά βουνά πέτρας ανέβηκαν από
ένα μικρό συγκρότημα ξύλινων κατοικιών.
Ό καθένας, και με τη λιγότερη ιστορική φαντασία μπορεί να το σκεφτεί αυτό.
Αυτό που οι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται είναι ότι αυτό συνέβη ξαφνικά.
Σε μια μόνο ζωή.
Φυσικά, αυτές οι αλλαγές συνεπάγονται ένα νέο κοινωνικό και πνευματικό υπόβαθρο.
Υπονοούν πλούτο, σταθερότητα, τεχνικές δεξιότητες, και, πάνω απ 'όλα, την
απαραίτητη εμπιστοσύνη να βάλει κανείς μπροστά ενα μακροπρόθεσμο σχέδιο.
Πώς όλα αυτά εμφανίστηκαν ξαφνικά στη Δυτική Ευρώπη;
Υπάρχουν πολλές απαντήσεις.
Αλλά το ένα είναι συντριπτικά πιο σημαντικό από τα άλλα.
Ο θρίαμβος της Εκκλησίας.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί πειστικά
ότι ο δυτικός πολιτισμός ήταν βασικά το δημιούργημα της Εκκλησίας.
Λέγοντας αυτό, δεν σκέφτομαι προς το παρόν την Εκκλησία ως το
αποθετήριο της Χριστιανικής αλήθειας και της πνευματικής εμπειρίας.
Σκέφτομαι όπως την σκέπτονταν ο 12ος αιώνας - σαν μια δύναμη.
Η Εκκλησία - καθισμένη σαν αυτοκράτειρα.
Και ήταν ισχυρή για θετικούς λόγους.
Ανθρωποι νοήμωνες, φυσικά και κανονικά, έλαβαν ιερές εντολές.
Και ανέβηκαν από την αφάνεια σε θέσεις με τεράστια επιρροή.
Η Εκκλησία ήταν, βασικά, ένας δημοκρατικός θεσμός
όπου η ικανότητα - διοικητική, διπλωματική, τεράστια διανοητική ικανότητα - επικράτησε.
Τότε η Εκκλησία ήταν διεθνής.
Οι μεγάλοι ηγέτες της εκκλησίας του 11ου και 12ου αιώνα προέρχονταν από όλη την Ευρώπη. Ο
Anselm ήρθε από την Αόστα μέσω της Νορμανδίας για να γίνει Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ.
Ο Lanfranc είχε κάνει το ίδιο ταξίδι, ξεκινώντας από την Παβία.
Δεν θα μπορούσε να συμβεί είτε στην Εκκλησία
είτε στην πολιτική σήμερα. Δεν μπορεί κανείς
να φανταστεί ότι δύο Αρχιεπίσκοποι του Καντέρμπουρυ,
ο ένας μετά τον άλλο, να είναι Ιταλοί.
Αλλά θα μπορούσε να συμβεί και αυτό συμβαίνει στον τομέα της επιστήμης.
Αυτό δείχνει ότι εκεί όπου κάποιος τρόπος σκέψης ή ανθρώπινης
δραστηριότητας είναι πραγματικά ζωτικής σημασίας για εμάς
τότε ο διεθνισμός γίνεται αποδεκτός χωρίς αναστολές.
Αυτός ο διεθνισμός του 12ου αιώνα επεκτάθηκε στην αρχιτεκτονική και τη γλυπτική.
Οι αρχιμάστορες που ήταν και γλύπτες και αρχιτέκτονες,
ταξίδευαν σε όλη την Ευρώπη.
Το Καντέρμπουρυ χτίστηκε από έναν Γάλλο, τον William of Sens.
Το εξαιρετικό είναι ότι οπουδήποτε πήγαν
αυτοί οι δάσκαλοι φάνηκαν ικανοί να στρατολογήσουν μια δύναμη εξειδικευμένων εργατών
που πραγματοποίησε τεχνικά πράγματα που φαίνονται απείρως πέρα από όλα όσα γνωρίζουμε,
ή πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε για τις μηχανικές ικανότητες της εποχής.
(ΜΟΥΣΙΚΗ) Carmina Burana
Ήταν εμπνευσμένοι από την αίσθηση ότι πέρα από κάθε ανύψωση και σφυρηλάτηση
υπήρχε κάποια μεγάλη ελέγχουσα νοημοσύνη που βασίζεται σε μαθηματικούς νόμους.
Μια ανθρώπινη αντανάκλαση του Θεού, του μεγάλου αρχιτέκτονα.
Αυτή η επέκταση του ανθρώπινου πνεύματος
έγινε για πρώτη φορά ορατή στο αβαείο του Cluny,
περίπου 250 μίλια στα νοτιοανατολικά του Παρισιού.
Ιδρύθηκε τον 10ο αιώνα,
αλλά κάτω από τον Hugh του Semur, ο οποίος ήταν ηγούμενος από το 1049 έως το 1109,
έγινε η μεγαλύτερη εκκλησία στην Ευρώπη.
Ένα τεράστιο συγκρότημα κτιρίων, με μια διάσημη βιβλιοθήκη
στην οποία έγινε η πρώτη μετάφραση του Κορανίου.
Η πρώτη προσπάθεια να καταλάβουμε τους άπιστους,
αντί να τους πολεμούμε απλώς.
Τα κτίρια καταστράφηκαν στις αρχές του 19ου αιώνα,
χρησιμοποιούμενα σαν λατομείο, όπως τα ρωμαϊκά κτίρια.
Μόνο ένα μέρος της νότιας transept παραμένει, εδώ που στέκομαι τώρα.
Αλλά έχουμε πολλές περιγραφές του αρχικού του μεγαλείου,
η εκκλησία της μονής, μόνο, ήταν στο μέγεθος ενός μεγάλου καθεδρικού ναού.
Στις μέρες του πανηγυριού, ολόκληροι οι τοίχοι ήταν καλυμμένοι με κρεμασμένα υφάσματα,
τα πατώματα ήταν ψηφιδωτά με μορφές, όπως στα ρωμαϊκά πεζοδρόμια.
Και από όλους τους θησαυρούς του, το πιο εκπληκτικό ήταν ένα επταπλά διακλαδισμένο χάλκινο κηροπήγιο,
του οποίου ο άξονας μόνο, ήταν 18 πόδια ψηλός.
Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα χύτευσης, ακόμα και σήμερα.
Από όλα αυτά, τίποτα δεν παραμένει.
Μόνο μερικά κηροπήγια, που έβαλαν αργότερα και πολύ μικρότερα.
Αυτό είναι ένα από αυτά.
Είναι μόνο περίπου 18 ίντσες υψηλό,
αλλά είναι τόσο γεμάτο λεπτομέρειες που μπορεί κανείς να το φανταστεί στα 18 πόδια.
Αν και φτιαγμένο για τον καθεδρικό ναό του Gloucester,
είναι ένα τέλειο παράδειγμα της επεξεργασίας Cluniac.
Αυτή η πρώτη μεγάλη έκρηξη της εκκλησιαστικής μεγαλοπρέπειας
ήταν απίστευτα υπερβολική.
Απολογητές για το στυλ Cluniac
πείτε μας ότι όλη η διακόσμηση ήταν υποταγμένη σε φιλοσοφικές ιδέες.
Η γενική μου εντύπωση είναι
ότι η εφεύρετικότητα που έβραζε κάτω από τη γλυπτική και
τη ζωγραφική στις αρχές του 12ου αιώνα ήταν αυτο-ικανοποιητική.
Όπως και με τις παρόμοιες εκρήξεις του μπαρόκ,
μπορεί κανείς να σκεφτεί έξυπνες ερμηνείες των θεμάτων,
αλλά η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτά ήταν
απλώς ασταμάτητη, και ανεύθυνη ενεργητικότητα.
Οι ρωμανικοί γλύπτες ήταν σαν ένα σχολείο δελφινιών.
Όλα αυτά δεν ξέρουμε, όχι από το ίδιο το μητρικό σπίτι του Cluny
αλλά από τις εξαρτήσεις που εξαπλώνονται σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Υπήρχαν περισσότερες από 1200 από αυτές μόνο στη Γαλλία.
Κάθομαι στο προαύλιο ενός μοναστηριού αρκετά απομακρυσμένου,
τη Μονή του Moissac στη νότια Γαλλία,
κάτι που ήταν σημαντικό επειδή βρισκόταν στο δρόμο των προσκυνητών προς την Compostella.
Τα γλυπτά έχουν πολλά που είναι χαρακτηριστικά του στυλ Cluny.
Τα κοφτερά κοψίματα,
οι περιστρεφόμενες άκρες των χιτώνων,
η ανακυκλούμενη γραμμή, σαν τις ανήσυχες παρορμήσεις των περιπλανώμενων τεχνιτών,
οι χρυσοχόοι των κατακτητών Βίκινγκ, που έπρεπε όμως τώρα να εκφραστούν πάνω στην πέτρα.
Μπορείτε να δείτε αυτό στο διαχωριστικό
της πόρτας με τα υπέροχα θηρία της.
Όταν κάποιος σκεφτεί ότι ήταν κάποτε έντονα χρωματισμένο,
επειδή τα στολίδια Cluniac φαίνεται όλα να ήταν ζωγραφισμένα,
και τα χειρόγραφα δείχνουν, τι είδους χρώματα είχαν,
θα πρέπει να έδειχναν ακόμα πιο έντονα σαν τα Θιβετιανά από ό, τι δείχνουν
σήμερα. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι ακόμη και το Μεσαιωνικό
μυαλό, το οποίο είχε την τάση να τα ερμηνεύει όλα συμβολικά,
μπορούσε να βρει πολλά πράγματα, με θρησκευτικό νόημα σε αυτά.
Τι έχει να κάνει αυτή η στήλη, με τις Χριστιανικές αξίες;
Με τη συμπόνια, τη φιλανθρωπία ή ακόμα και την ελπίδα; Δεν
εκπλήσσει καθόλου το γεγονός ότι ο πιο επιφανής άνθρωπος της
εκκλησίας της εποχής του, ο Άγιος Μπέρναρντ του Κλαϊρεβέ
έκανε πικρή και αμείλικτα κριτική, στο στυλ Cluniac.
Μερικές από τις επιθέσεις του, είναι οι συνηθισμένες πουριτανικές
αντιρρήσεις, όπως όταν μιλάει για «τα ψέματα της ποίησης».
Λέξεις που αντήχησαν μέσα στους αιώνες και αγαπήθηκαν
ιδιαίτερα από τη νέα θρησκεία, την επιστήμη.
Αλλά ο Άγιος Μπέρναρντ είχε και μια ματιά, εκτός από την εύγλωττη γλώσσα.
Και για μοναστήρια, λέει, «κάτω από τα μάτια των αδελφών που ασχολούνται
με την ανάγνωση, τι δουλειά έχουν αυτές οι γελοίες τερατωδίες;
Αυτή η διαστρεβλωμένη και ατυχής ασχημία. Αυτοί
οι ακάθαρτοι πίθηκοι, αυτά τα άγρια λιοντάρια,
αυτοί οι τερατώδεις κένταυροι αυτά τα ημι-ανθρώπινα όντα ».
Εδώ βλέπετε ένα τετράποδο με την ουρά φιδιού,
εκεί ένα ψάρι με το κεφάλι πουλιού. Με λίγα λόγια, φαίνεται
από όλες τις πλευρές, μια τόσο πλούσια και εκπληκτική ποικιλία
μορφών ότι είναι πιο ευχάριστο να διαβάζεις τα μάρμαρα, παρά τα χειρόγραφα,
και να περάσεις όλη την ημέρα θαυμάζοντας αυτά τα πράγματα
κομμάτι - κομμάτι, αντί να διαλογίζεται για το θείο νόμο.
Αυτή η τελευταία φράση δείχνει, έτσι δεν είναι, ότι ο Bernard αισθάνθηκε τη δύναμη της τέχνης.
Στην πραγματικότητα, τα κτίρια που έγιναν υπό τη δική του επιρροή, με το Cistercian στυλ,
είναι πιο κοντά στο δικό μας αρχιτεκτονικό ιδανικό, από οτιδήποτε άλλο αυτής της εποχής.
Δυστυχώς, τα περισσότερα από αυτά εγκαταλείφθηκαν και μισο-ερειπώθηκαν
απλώς και μόνο επειδή ήταν μέρος του ιδανικού του St Bernard, ότι τα κτισματα θα πρέπει
να κατασκευαστούν μακριά από τους κοσμικούς περισπασμούς, των πόλεων.
Και έτσι, όταν μετά τη Γαλλική Επανάσταση
τα μοναστήρια της πόλης μετατράπηκαν σε τοπικές εκκλησίες
τα Cistercian μοναστήρια ερειπώθηκαν.
Και όμως εκεί επέζησε το πνεύμα του μοναχισμού.
(Ring Bell)
..quem ponebant quotidie ad portam templi,
quae dicitur Speciosa,
ut peteret elemosynam ab introeuntibus in templum.
Is cum vidisset Petrum et lohannem incipientes introire in templum
rogabat ut elemosynam acciperet.
Intuens autem in eum Petrus cum Iohanne dixit respice in nos.
At ille intendebat in eos sperans se aliquid accepturum ab eis.
Petrus autem dixit argentum et aurum non est mihi
quod autem habeo hoc tibi do...
(Plainsong)
(Σιωπή)
Αυτοί οι λευκοί μοναχοί, με το αμετάβλητο τυπικό τους, αυτός ο κύκλος
εργασίας και προσευχής, που συνεχίστηκε αδιάκοπα από τον 12ο αιώνα,
φέρνει πίσω στη ζωή το παλιό κτίριο.
Είναι ένας τρόπος ζωής που ασχολείται με ένα ιδανικό της
αιωνιότητας. Και αυτό είναι ένα σημαντικό κομμάτι του πολιτισμού.
Αλλά το μεγάλο λιώσιμο του πάγου του 12ου αιώνα δεν επιτεύχθηκε
μόνο με την περισυλλογή - που μπορεί να υπάρχει ανά πάσα στιγμή -
αλλά με δράση.
Μια ζωηρή, βίαιη αίσθηση κίνησης,
τόσο σωματικής όσο και πνευματικής.
Από τη φυσική πλευρά, αυτή πήρε τη μορφή των ταξιδευτών-προσκυνητών και των Σταυροφοριών.
Πιστεύω ότι είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του Μεσαίωνα, δύσκολο για μας να το καταλάβουμε.
Δεν είναι καλό να προσποιούμαστε ότι τα προσκυνήματα ήταν σαν κρουαζιέρες ή διακοπές στο εξωτερικό.
Πρώτα-πρώτα, διαρκούσαν πολύ περισσότερο. Μερικές φορές δύο ή τρία χρόνια.
Από την άλλη, συνεπάγονταν πραγματικές κακουχίες και κινδύνους.
Παρά τις προσπάθειες να οργανωθούν προσκυνήματα, και οι Cluny
λειτουργούσαν μια σειρά από ξενώνες κατά μήκος των κύριων διαδρομών, ηλικιωμένοι
ηγούμενοι και μέσης ηλικίας χήρες, συχνά πέθαιναν στο δρόμο προς την
Ιερουσαλήμ. Τα προσκυνήματα έγιναν με την ελπίδα των ουράνιων ανταμοιβών.
Χρησιμοποιήθηκαν συχνά από την Εκκλησία ως μορφή
μετάνοιας, μια πνευματοποιημένη μορφή έκδοσης.[Σημ: όπως των λαθρομεταναστών στη χώρα τους].
Η σημασία ενός προσκυνήματος ήταν να δει κανείς λείψανα.
Ο Μεσαιωνικός προσκυνητής πίστευε πραγματικά ότι μελετώντας μια λειψανοθήκη
που περιέχει το κεφάλι ή ακόμα και το δάχτυλο ενός αγίου,
θα μπορούσε να πείσει τον άγιο να παρεμβαίνει για λογαριασμό του, στο Θεό.
Πώς μπορεί κανείς να ελπίζει να μοιραστεί αυτή την πίστη,
που έπαιξε τόσο μεγάλο ρόλο στο Μεσαιωνικό πολιτισμό;
Είμαι στο δρόμο μου προς την πόλη της Conques.
Ένα διάσημο μέρος προσκυνήματος αφιερωμένο στη λατρεία της Sainte Foy. Ήταν ένα
μικρό κορίτσι, που στα τέλη της ρωμαϊκής εποχής αρνήθηκε να λατρεύει είδωλα.
Ήταν πεισματάρα όταν προσπάθησαν να την πείσουν.
Μια Χριστιανή Αντιγόνη.
Και έτσι έγινε μάρτυρας.
Τα λείψανα της άρχισαν να κάνουν θαύματα, και τον 10ο αιώνα
ένα από αυτά ήταν τόσο διάσημο που στάλθηκε ο Bernard of Angers για να το διερευνήσει
και να αναφερθούν στον επίσκοπο του Chartres.
Φάνηκε ότι κάποιου, του είχε βγάλει τα μάτια, ένας φανατικός ιερέας.
Μετά από περίπου ένα χρόνο, ο τυφλός πήγε στο ιερό του Sainte Foy
και τα μάτια του αποκαταστάθηκαν.
Ο άνθρωπος ήταν ακόμα ζωντανός. Είπε ότι, στην αρχή, είχε τρομερούς πονοκεφάλους
αλλά τώρα είχαν περάσει και μπορούσε να βλέπει τέλεια.
Υπήρξε μια δυσκολία.
Οταν τα μάτια του ήταν βγαλμένα, μάρτυρες είπαν, ότι είχαν μεταφερθεί στον
ουρανό. Ορισμένοι είπαν από ένα περιστέρι, άλλοι από μια καρακάξα.
Αυτό ήταν το μόνο σημείο αμφιβολίας.
Η αναφορά που έγινε ήταν ευνοϊκή.
Ένας εκλεκτός Ρωμανικός ναός χτίστηκε στην Conques
και σε αυτόν τοποθετήθηκε αυτή η περίεργη Ανατολίτικη λειψανοθήκη
να περιέχει τα λείψανα της Sainte Foy.
Ένα χρυσό είδωλο γεμάτο με πολύτιμους λίθους.
Πόσο ειρωνικό είναι αυτό το μικρό κορίτσι, που δολοφονήθηκε επειδή
αρνήθηκε να λατρεύει είδωλα, να έχει μετατραπεί σε σε ένα τέτοιο, η ίδια.
Ότι το ίδιο το κεφάλι της, γιατί θα πρέπει να είναι σαν τη χρυσή μάσκα Ρωμαίου αυτοκράτορα.
Τι να κάνουμε; Αυτό είναι το Μεσαιωνικό μυαλό.
Νοιάζονταν με πάθος για την αλήθεια, αλλά η αίσθηση για την
απόδειξη των λεγομένων, ήταν διαφορετική από τη δική μας.
Από τον τρόπο που εμείς βλέπουμε τα πράγματα, σχεδόν όλα τα λείψανα
στον κόσμο σχετίζονται με κάποιο εντελώς ανιστόρητο ισχυρισμό.
Και όμως, αυτά, όσο και οποιοσδήποτε άλλος
παράγοντας, οδήγησε σε αυτό το κίνημα, για τη
διάδοση ιδεών, από τον οποίο, ο Δυτικός πολιτισμός αντλεί μέρος της δυναμικής του.
Φυσικά, ο σημαντικότερος τόπος προσκυνήματος ήταν η Ιερουσαλήμ.
Μετά τον 10ο αιώνα, όταν μια ισχυρή Βυζαντινή
Αυτοκρατορία έκανε το ταξίδι εφικτό, οι προσκυνητές
συνήθιζαν να πηγαίνουν σε ομάδες 5000 τη φορά.
Και αυτό ήταν το φόντο, του εντυπωσιακού επεισοδίου στην ιστορία -
της πρώτης Σταυροφορίας.
Αν και πρόσθετοι παράγοντες μπορεί να έχουν καθορίσει την πορεία της,
όπως Νορμανδικές αναστατώσεις, οι φιλοδοξίες νεότερων γιων,
η οικονομική ύφεση, και όλοι οι παράγοντες
που δημιουργούν μια έντονη αναστάτωση,
δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων
πήραν μέρος στη Σταυροφορία με ένα πνευμα προσκυνήματος.
Ανάμεσα σε πολλά πράγματα που έφεραν πίσω από την Ανατολή ήταν Περσικά διακοσμητικά μοτίβσ
τα οποία συνδυάστηκαν με τους ρυθμούς των Βόρειων στολιδιών
και αποτέλεσαν το Ρωμανικό στυλ.
Βλέπω αυτά ως δύο άγρια θηρία που τραβούν το πτώμα της Ελληνο-ρωμαϊκής τέχνης.
Πολύ συχνά μπορεί κανείς να δει τη σύνδεση μιας εικόνας
με ένα κλασικό πρωτότυπο, αλλά που έχει αποσυναρμολογηθεί σαν σχήμα.
Ή, ίσως κάποιος πρέπει να πει, που διαμορφώθηκε σαν σχήμα, από αυτές τις δύο νέες δυνάμεις.
Αυτό το συναίσθημα της απο-συναρμολόγησης, και της ξανα-συναρμολόγησης,
ήταν χαρακτηριστικό της τέχνης του 12ου αιώνα.
Και ήταν κατά κάποιο τρόπο συμπληρωματικό στη μαζική σταθερότητα της αρχιτεκτονικής του.
Βλέπω μάλλον την ίδια κατάσταση και στο χώρο των ιδεών.
Η κύρια δομή της Χριστιανικής πίστης ήταν εντελώς σταθερή.
αλλά γύρω-γύρω από αυτή, υπήρχε ένα παιχνίδι μυαλών, μια
αναστάτωση και μια ένταση, που δεν έχει ξαναγίνει από τότε.
Και ήταν, νομίζω, ένα από τα πράγματα που εμπόδισαν τη Δυτική Ευρώπη
να αναπτυχθεί άκαμπτα, όπως έχουν κάνει πολλοί άλλοι πολιτισμοί.
Ήταν μια εποχή έντονης πνευματικής δραστηριότητας. Το να διαβάσετε
τι συνέβαινε στο Παρίσι το έτος 1 130, είναι κάτι που κάνει το κεφάλι σας να γυρίζει.
Και στο κέντρο όλων αυτών, ήταν η λαμπρή αινιγματική φιγούρα του Peter Abelard.
Ο ανίκητος υποστηρικτής.
Ο μαγευτικός δάσκαλος.
Ο Αβελάρντ ήταν ένα αστέρι.
Σαν ένας μεγάλος πρωταθλητής, εξέφρασε περιφρόνηση για
όποιον τον συναντούσε στο ρίγκ της ανοιχτής συζήτησης.
Οι παλαιότεροι Μεσαιωνικοί φιλόσοφοι, όπως ο Anselm, είχαν πει
"Πρέπει να πιστεύω για να μπορέσω να καταλάβω."
Ο Αβελάρντ πήρε την αντίθετη πορεία.
"Πρέπει να καταλάβω για να μπορώ να πιστέψω".
Είπε: «Αμφιβάλοντας φτάνουμε στο να αναρωτιόμαστε,
και με το να αναρωτιόμαστε αντιλαμβανόμαστε την αλήθεια. "
Παράξενες λέξεις για να έχουν γραφτεί το έτος 1.122.
Φυσικά βρήκε το μπελά του.
Μόνο η δύναμη και η σοφία του Cluny τον έσωσαν από τον αφορισμό.
Τελείωσε τις ημέρες του ήρεμα σε ένα Cluniac σπίτι, και
μετά το θάνατό του, και ο ηγούμενος του Cluny έγραψε στην Hιloise [ηγουμένη]
λέγοντας ότι αυτή και ο Αβελάρντ θα επανασυνδεθούν
"πέρα από αυτές τις φωνές υπάρχει ειρήνη".
Στέκομαι σε ένα σπίτι Cluniac - στη Μονή του Βιζέλεϋ.
Είμαι στη σκεπαστή στοά όπου συγκεντρώνονταν οι προσκυνητές.
Πάνω από το κεφάλι μου είναι το ανάγλυφο της κύριας πύλης, που δείχνει τον Χριστό στη δόξα του.
Δεν είναι πια ο δικαστής-Χριστός, όπως στο Moissac, αλλά ο Λυτρωτής.
Το Viezelay είναι γεμάτο γλυπτά - στις πόρτες, σε κύρια σημεία, παντού.
Αλλά εντυπωσιασμένος, όπως αυτά, ξεχνάει κανείς
να κοιτάξει μέσα από την πόρτα, την αρχιτεκτονική του εσωτερικού.
(Γρηγοριανό άσμα)
Είναι τόσο αρμονικό που, σίγουρα, ο Άγιος Μπέρναρντ, ο οποίος κήρυξε τη δεύτερη Σταυροφορία εδώ,
πρέπει να αισθανόταν ότι αυτή ήταν μια έκφραση του θεϊκού
νόμου και μια βοήθεια για τη λατρεία και την περισυλλογή.
Σίγουρα τέτοια επίδραση είχε σε μένα.
Πράγματι, δεν μπορώ να σκεφτώ κανένα άλλο ρωμανικό εσωτερικό
που έχει αυτή την ποιοτική ελαφρότητα, αυτή την αίσθηση του θεϊκού λόγου.
Φαίνεται αναπόφευκτο ότι η Ρωμανική τεχνική πρέπει εδώ
να συγχωνευθεί με μια πανέμορφη πρώιμη Γοτθική τεχνική.
(συνεχίζει η Μονωδία)
Δεν γνωρίζουμε το όνομα του αρχιτέκτονα του Viezelay,
ούτε έναν-έναν τους γλύπτες του Moissac ή της Τουλούζης
και αυτό προβλήθηκε ως απόδειξη της Χριστιανικής ταπεινότητας του καλλιτέχνη,
ή, εναλλακτικά, ένα σημάδι του χαμηλού κοινωνικού του επιπέδου.
Νομίζω ότι ήταν απλά ένα ατύχημα.
Διότι, στην πραγματικότητα, γνωρίζουμε τα ονόματα πολλών Μεσαιωνικών
οικοδόμων, συμπεριλαμβανομένων των αρχιτεκτόνων του Cluny.
Και η μορφή των υπογραφών τους δεν υποδηλώνει καθόλου υπερβολική μετριοφροσύνη.
Μίαα από τις πιο διάσημες την προσέχεις στη μέση
της κύριας πύλης του καθεδρικού ναού της Autun.
Μπορείτε να την δείτε κάτω από τα πόδια του Χριστού.
"Gislebertus hoc fecit."
"Ο Gislebertus το έκανε αυτό."
Ένας από τους ευλογημένους κοιτάζει προς τα πάνω, το όνομα Gislebertus με θαυμασμό.
Πρέπει να θεωρούνταν πολύ σημαντικός άνθρωπος
για να έχει επιτραπεί να μπει το όνομά του σε τόσο περίοπτη θέση.
Σε μεταγενέστερη ημερομηνία, δεν θα ήταν το όνομα του καλλιτέχνη εκεί, αλλά του
προστάτη του. Και, στην πραγματικότητα, ο Gislebertus ήταν σημαντικός για την Autun
γιατί έκανε κάτι μοναδικό στον Μεσαίωνα και πολύ σπάνιο για όλες τις εποχές.
Εκτέλεσε ολόκληρη τη διακόσμηση του καθεδρικού ναού, ο ίδιος.
Αυτό το εξαιρετικό κατόρθωμα ήταν σύμφωνο με τον χαρακτήρα του ως καλλιτέχνη.
Δεν ήταν ένας εσωστρεφής οραματιστής, όπως ο κύριος Moissac.
Ήταν εξωστρεφής. Του αρέσει να λέει μια ιστορία και η
δύναμή του βρίσκεται στη δραματική δύναμη που τον σπρώχνει.
Κοιτάξτε τη σειρά των καταδικασμένων κάτω από τα πόδια του δικαστή τους.
Δημιουργούν ένα κρεσέντο απόγνωσης. Απομειώνονται στα τελείως στοιχειώδη, με τέτοιο
τρόπο που έρχεται πολύ κοντά στην τέχνη της εποχής μας.
Μια ομοιότητα που επιβεβαιώθηκε τρομακτικά από αυτά τα γιγαντιαία χέρια
που φέρνουν το κεφάλι ενός αμαρτωλού σαν να ήταν μπάζα σε ένα εργοτάξιο.
Τα πρωτεύοντα έχουν επίσης αυτή τη ζωντανή αφηγηματική ποιότητα.
Περιέχουν πλούσια διακοσμητικά κομμάτια.
Αλλά, στο τέλος, είναι η ιστορία που μετράει.
Κοιτάξτε αυτό το γοητευτικό γάιδαρο.
Και στον προστατευτικό τρόπο με τον οποίο η Παρθένος κρατά το παιδί Χριστό στο ταξίδι τους για την Αίγυπτο.
(Plainsong)
Ακόμη και σε αυτό το αφηρημένο σχέδιο των τριών βασιλιάδων
που κοιμούνται κάτω από τη θαυμάσια κουβέρτα τους,
αυτό που έχει σημασία είναι η χειρονομία του αγγέλου και ο λεπτός τρόπος
που τοποθετεί ένα δάχτυλο στο χέρι του ενός βασιλιά που κοιμάται.
Όπως όλοι οι αφηγητές, είχε μια γεύση για τη φρίκη, και
βγήκε από το δρόμο του για να την απεικονίσει.
Αυτό το πραγματικά τρομακτικό έργο είναι η αυτοκτονία του Ιούδα.
Ωστόσο, πρέπει να ομολογήσω, με ειλικρίνεια, ότι έκανε και μια φιγούρα της Εύας,
που είναι το πρώτο γυμνό θηλυκό από την αρχαιότητα, για να δώσει μια αίσθηση των απολαύσεων του σώματος.
(ΜΟΥΣΙΚΗ) Carmina Burana
Το έργο του Gislebertus, ολοκληρώθηκε γύρω στο 1.135
και εκείνη την εποχή εμφανίστηκε μια νέα δύναμη
στην ευρωπαϊκή τέχνη... Η Μονή του Αγίου Ντενίς.
(Γρηγοριανό άσμα)
Η βασιλική μονή του Αγίου Ντενίς ήταν αρκετά διάσημη σε παλαιότερες εποχές.
Αλλά ο ρόλος που έπαιξε στον Δυτικό πολιτισμό οφειλόταν
στις ικανότητες ενός σπάνιου ατόμου, του Αμπάθι Σάουερ.
Ήταν ένας από τους πρώτους ανθρώπους του Μεσαίωνα τους οποίους μπορεί
κανείς να θεωρήσει - μεταφράζοντας σε δο-ατλαντικούς όρους-μοντέρνο.
Η προέλευσή του ήταν εντελώς ασαφής και ήταν εξαιρετικά μικρός στο σώμα,
αλλά η ζωτικότητά του ήταν συντριπτική.
Επεκτάθηκε και ανέλαβε - οργάνωση, οικοδόμηση, κρατική εξουσία.
Ήταν Regent της Γαλλίας για επτά χρόνια, και ένας μεγάλος πατριώτης.
Πράγματι, φαίνεται να ήταν ο πρώτος που πρότεινε αυτές τις γνωστές φράσεις.
"Οι Άγγλοι προορίζονται από ηθικό και φυσικό νόμο
να υποταχτούν στους Γάλλους και όχι το αντίστροφο."
Του άρεσε να μιλάει για τον εαυτό του χωρίς καμία ψευδο-σεμνότητα.
Και ειπε την ιστορία για το πώς οι κατασκευαστές του τον διαβεβαίωσαν
ότι, οι μακριοί δοκοί που χρειαζόταν για μια συγκεκριμένη στέγη
δεν θα μπορούσαν να βρεθούν γιατί τα δέντρα απλώς δεν ήταν τόσο ψηλά.
Κατόπιν πήρε τους ξυλουργούς στα δάση.
"Χαμογέλασαν", λέει, "και θα γελούσαν, αν είχαν τολμήσει".
Και κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανακάλυψε 12 δέντρα του
απαιτούμενου μεγέθους, τα εκοψε και τα έφερε πίσω.
Βλέπετε γιατί χρησιμοποίησα τη λέξη "δι-ατλαντική".
Και, όπως πολλοί από τους πρωτοπόρους του Νέου Κόσμου
είχε μια παθιασμένη αγάπη για τη Τέχνη.
Ένα από τα πιο συναρπαστικά έγγραφα του Μεσαίωνα είναι ο λογαριασμός που
έγραψε για τα έργα που πραγματοποιήθηκαν στο St Denis υπό τη διοίκησή του.
Ο χρυσός βωμός, οι σταυροί, οι πολύτιμοι κρύσταλλοι.
Εκεί βρίσκονται, βλέποντας με τα μάτια ενός ζωγράφου του 15ου αιώνα,
ο οποίος, χωρίς αμφιβολία, έκανε τις φιγούρες του, αναλογικά, πολύ μεγάλες.
Στην πραγματικότητα, ο μεγάλος χρυσός σταυρός του Sugger ήταν 24 πόδια ψηλά
και ήταν γεμάτος κοσμήματα και ένθετα από σμάλτα, από έναν από
τους καλύτερους τεχνίτες της εποχής, Godefroy de Claire.
Όλοι καταστράφηκαν στην Επανάσταση. Το μόνο που έχει απομείνει
από τους θησαυρούς του Suger είναι μερικά από τα ιερά αγγεία.
Όπως αυτό το αιγυπτιακό βάζο από πορφυρίτη,
που μας λέει ότι το βρήκε ξεχασμένο, σε ένα ντουλάπι.
Η αίσθηση του Suger για όλα αυτά τα
αντικείμενα ήταν εν μέρει εκείνη ενός μεγάλου
συλλέκτη - με αγάπη της φωτεινότητας και της λαμπρότητας και της αρχαιότητας -
και μια αγάπη να τα αποκτήσει.
Αλλά δεν ήταν απλά συλλέκτης. Ήταν δημιουργός.
Το έργο του είχε μια φιλοσοφική βάση που είναι πολύ σημαντική για τον δυτικό πολιτισμό.
Ο Suger αποδέχτηκε την πεποίθηση ότι θα μπορούσαμε μόνο
να καταλάβουμε την απόλυτη ομορφιά, που είναι ο Θεός
μέσω της επίδρασης των πολύτιμων και όμορφων πραγμάτων πάνω στις αισθήσεις μας.
Είπε, "Το ατελές μυαλό ανεβαίνει μέχρι την αλήθεια, μέσω αυτού που είναι υλικό".
Λοιπόν, αυτό ήταν πραγματικά μια επαναστατική αντίληψη στο Μεσαίωνα.
Ήταν το πνευματικό υπόβαθρο όλων των εξαιρετικών έργων τέχνης του επόμενου αιώνα,
και στην πραγματικότητα παρέμεινε η βάση της πεποίθησής μας για την αξία της τέχνης μέχρι σήμερα.
Εκτός από αυτήν την επανάσταση στη θεωρία,
Το St Denis της Suger ήταν επίσης η αρχή πολλών νέων εξελίξεων
στην πράξη - στην αρχιτεκτονική, στη γλυπτική, στο βαμμένο γυαλί.
Αλλά μπορούμε ακόμα να δούμε ότι ο Suger εισήγαγε - ίσως
πραγματικά εφεύρε - το γοτθικό στιλ αρχιτεκτονικής.
Όχι μόνο το μυτερό τόξο, αλλά η ελαφρότητα των ψηλών παραθύρων -
αυτό που ονομάζουμε clerestory.
"Φωτεινό," λέει, "είναι το ευγενές οικοδόμημα
το οποίο είναι γεμάτο από νέο φως".
Και με αυτά τα λόγια προβλέπει όλες τις
αρχιτεκτονικές εξελίξεις των επόμενων 200 χρόνων.
Δυστυχώς, το εξωτερικό του St Denis δεν φαίνεται πολύ φωτεινό σήμερα.
Αφού χτυπήθηκε και αποκαταστάθηκε τώρα το
έχει καταπιεί ένα άθλιο βιομηχανικό προάστιο.
Για να σχηματίσει κανείς εντύπωση για την πρώτη επίδραση
που είχε στους ανθρώπους, πρέπει να πάει στο Chartres.
Με κάποιο θαυματουργό τρόπο, η Chartres επέζησε. Πυρκαγιά και
πόλεμος, επανάσταση και αποκατάσταση του έχουν επιτεθεί, αλλά μάταια.
Κάποιος μπορεί ακόμα να ανέβει το λόφο στον καθεδρικό ναό με το πνεύμα ενός προσκυνητή.
Ακόμη και οι τουρίστες δεν έχουν καταστρέψει την ατμόσφαιρά της,
όπως έχουν σε τόσους ναούς του ανθρώπινου πνεύματος από
το παρεκκλήσι της Σιξτίνης μέχρι το Todaiji στην Ιαπωνία.
(Plainsong)
Ο νότιος πύργος εξακολουθεί να είναι περισσότερο ή λιγότερο όπως ήταν όταν
ολοκληρώθηκε το έτος 1 164. Είναι ένα αριστούργημα αρμονικής αναλογίας.
Η αρμονία αυτή υπολογίστηκε μαθηματικά;
Λοιπόν, έξυπνοι μελετητές έχουν δημιουργήσει
ένα σύστημα αναλογιών με βάση τις
μετρήσεις, αλλά είναι τόσο περίπλοκο που το βρίσκω πολύ δύσκολο να το καταλάβεις
Ωστόσο, η Chartres ήταν το κέντρο μιας σχολής φιλοσοφίας, αφιερωμένης στον Πλάτωνα, και
ιδιαίτερα στο μυστηριώδες βιβλίο του που ονομάζεται "Τίμαιος", από τον οποίο θεωρήθηκε
ότι ολόκληρο το σύμπαν θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως μια μορφή μετρήσιμης αρμονίας.
Έτσι, ίσως, οι αναλογίες των Chartres αντικατοπτρίζουν ένα πιο
σύνθετο μαθηματικό από όσο κανείς είναι διατεθειμένος να πιστέψει.
Η Chartres περιείχαν το πιο διάσημο από όλα τα λείψανα της Παναγίας,
το πραγματικό χιτώνα που φορούσε κατά τη στιγμή του Ευαγγελισμού.
Από την αρχή, αυτό το λείψανο είχε κάνει θαύματα
Αλλά μόνο από το 12ο αιώνα η λατρεία της
Παναγίας άρχισε να προσελκύει τη λαϊκή φαντασία.
Από την αρχή, αυτό το λείψανο είχε κάνει θαυματα. Αλλά υποθέτω ότι
κατά τους προηγούμενους αιώνες η ζωή ήταν απλά πάρα πολύ σκληρή.
Σε κάθε περίπτωση, αν η τέχνη είναι ένας οδηγός - και σε αυτή τη σειρά την
παίρνω ως οδηγό μου - Η Παρθένος έπαιξε πολύ μικρό ρόλο στο μυαλό των ανθρώπων
κατά τη διάρκεια του 9ου και του 10ου, και ακόμη και του 11ου αιώνα.
Οι ρωμανικές εκκλησίες εξετάζουμε αφιερώθηκαν
στους αγίους των οποίων τα κειμήλια περιείχαν -
Άγιος Ετιέν, Άγιος Λάζαρος Άγιος Ντενίς, Αγία Μαγδαληνή -
καμιά από αυτές στην Παναγία.
Στη συνέχεια, μετά από τη Chartres, σχεδόν κάθε μεγάλη εκκλησία στη Γαλλία
ήταν αφιερωμένη σε αυτήν - Παρίσι, Amiens, Rheims, Rouen, Beauvais.
Ποιος ήταν ο λόγος αυτής της ξαφνικής αλλαγής;
Νομίζω ότι η λατρεία της Παναγίας πρέπει να προέρχεται από την Ανατολή.
Επειδή όλες οι πρώτες αναπαραστάσεις της Παναγίας ως
αντικείμενο αφοσίωσης είναι σε έντονα βυζαντινό ύφος.
Αυτή είναι μια σελίδα από ένα χειρόγραφο από το Citeaux, το κοινόβιο του St Bernard.
Και ο Άγιος Μπέρναρντ ήταν ένας από τους πρώτους που μιλούσαν για την Παναγία
ως ιδανικό της ομορφιάς και ως διαμεσολαβητή
μεταξύ του ανθρώπου και του Θεού.
Αλλά σίγουρα μια ισχυρή επιρροή στη διάδοση της λατρείας
της Παναγίας ήταν η ομορφιά και το μεγαλείο του Chartres.
Η κύρια πύλη του Chartres είναι μια από τις
ομορφότερες συλλογές λαξευμένων μορφών στον κόσμο.
Όσο περισσότερο τα βλέπεις, τόσο ανακαλύπτεις τα πιο
συγκινητικά περιστατικά, τις πιο ζωντανές λεπτομέρειες.
Υποθέτω ότι το πρώτο πράγμα που προσέχει κανένας είναι αυτή η σειρά των πυλώνων-ανθρώπων.
Με φυσιολογικούς όρους, ως σώματα είναι απίθανα,
και το γεγονός ότι κάποιος πιστεύει σε αυτά είναι ένας θρίαμβος της τέχνης.
Ο γλύπτης δεν ήταν μόνο ένας άνθρωπος μεγαλοφυής αλλά και ένας με μεγάλη πρωτοτυπία.
Πρέπει να έχει αρχίσει τη σκάλισμα όταν το ύφος κυριαρχούνταν
από τους βίαιους, στροβιλιστικούς ρυθμούς της Cluny.
Εκείνος όμως δημιούργησε ένα στυλ τόσο ακίνητο και συγκρατημένο και κλασικό.
όπως οι Έλληνες γλύπτες του 6ου αιώνα π.Χ.
Αλλά ήταν πραγματικά ελληνικό;
Εννοώ Ελληνικό στην προέλευση.
Ήταν αυτές οι σαν καλάμια, οι λεπτές, ευθείες γραμμές, οι σαν φλάουτα πτυχώσεις, οι ζιγκ-ζαγκ
ποδόγυροι, και ολόκληρο το παιχνίδι της υφής που τόσο προφανώς
θυμίζει την ελληνική αρχαϊκή φιγούρα, έφτασε ανεξάρτητα
ή είχε δει ο γλύπτης της Chartres μερικά κομμάτια της
πρώιμης ελληνικής γλυπτικής στο Νότο της Γαλλίας;
Λοιπόν, για διάφορους λόγους εγώ είμαι αρκετά σίγουρος ότι είχε δει.
Αλλά το πιο σημαντικό πράγμα για την κεντρική πόρτα,
πιο σημαντικό από την ελληνική του προέλευση,
είναι ο χαρακτήρας των κεφαλών των λεγόμενων βασιλιάδων και βασιλισσών -
κανείς δεν ξέρει ακριβώς ποιοι είναι.
Αυτά τα κεφάλια μου φαίνεται να δείχνουν μια νέα φάση στην ανάβαση του δυτικού ανθρώπου.
Πράγματι, πιστεύω ότι αυτή η λεπτότητα αυτό το βλέμμα της πέραν-του-εαυτού απόσπασης και πνευματικότητας,
είναι κάτι εντελώς νέο στην τέχνη.
Επίσης, οι θεοί και οι ήρωες της αρχαίας Ελλάδας φαίνονται αλαζόνες, χωρίς ψυχές,
ακόμη και ελαφρώς σκληροί.
Φαντάζομαι ότι τα πρόσωπα που μας κοιτάζουν από το παρελθόν
είναι ίσως η πιο σίγουρη ένδειξη που έχουμε για την έννοια μιας εποχής.
Και τα πρόσωπα στη δυτική πύλη της Chartres
είναι μεταξύ των πιο ειλικρινών και πιο αριστοκρατικών
που η Δυτική Ευρώπη έχει παράξει ποτέ.
Από τα παλιά χρονικά κάτι ξέρουμε για τους ανθρώπους, των
οποίων την κατάσταση του μυαλού τους, αποκαλύπτουν αυτά τα πρόσωπα.
Κατά το έτος 1 144, μας λένε,
όταν οι πύργοι φαίνεται να ψηλώνουν σαν με μαγικό τρόπο,
οι πιστοί έζεψαν τους εαυτούς τους στα καρότσια που κουβαλούσαν πέτρες
και τα έσυραν από το λατομείο στον καθεδρικό ναό.
Ο ενθουσιασμός εξαπλώθηκε σε όλη τη Γαλλία.
Άνδρες και γυναίκες ήρθαν από μακριά,
μεταφέροντας βαρύ φορτίο για τους εργάτες - κρασί, λάδι, καλαμπόκι.
Μεταξύ αυτών ήταν οι άρχοντες και οι κυρίες,
τραβώντας τα καροτσάκια με τους υπόλοιπους.
Υπήρχε τέλεια πειθαρχία και μια βαθύτερη σιωπή.
Όλες οι καρδιές ήταν ενωμένες και ο καθένας συγχώρεσε τους εχθρούς του.
(Plainsong)
Η κατασκευή του ήταν ένα είδος θαύματος.
Η παλιά ρωμανική εκκλησία είχε καταστραφεί από μια φοβερή φωτιά το 1197.
Μόνο οι πύργοι και το δυτικό μέτωπο παρέμειναν.
Και ο λαός του Chartres φοβόταν ότι είχαν χάσει τα πολύτιμα λείψανά τους.
Στη συνέχεια, όταν τα συντρίμματα καθαρίστηκαν,
βρέθηκαν ανέπαφα στην κρύπτη.
Και η πρόθεση της Παρθένου έγινε σαφής -
ότι μια νέα εκκλησία πρέπει να χτιστεί ακόμα πιο υπέροχη.
Το κτίριο είναι στο νέο αρχιτεκτονικό στυλ στο οποίο ο Suger είχε βάλει στο
St Denis τη σφραγίδα της προσωπικότητάς του - αυτό που αποκαλούμε Γοτθικό.
Μόνο στο Chartres, είπαν στον αρχιτέκτονα να ακολουθήσει
τα θεμέλια του παλιού ρωμανικού καθεδρικού ναού,
, και αυτό σήμαινε ότι η γοτθική καμάρα έπρεπε
να καλύψει ένα χώρο πολύ μεγαλύτερο από ποτέ.
Ήταν ένα τεράστιο πρόβλημα κατασκευής, και για να το λύσει, ο
αρχιτέκτονας χρησιμοποίησε τα ιπτάμενα
αντιτειχίσματα - μία από αυτές τις ευτυχισμένες στιγμές όπου
η αναγκαιότητα έχει οδηγήσει σε μια αρχιτεκτονική εφεύρεση
υπέροχης και φανταστικής ομορφιάς
Από την αρχή που οι άνθρωποι έπαψαν να περιφέρονται, πές, από την Πυραμίδα
της Σακάρας, ο άνθρωπος σκέφτηκε τα κτίρια ως ένα βάρος επί του εδάφους.
Και πάντα βρισκόταν να περιορίζεται λόγω προβλημάτων σταθερότητας και βάρους.
Κι έτσι αυτά, τον κρατούσαν κάτω στη γη.
Τώρα, με τις τεχνικές του Γοτθικού στυλ -
τον άξονα με τη συστοιχία των κολωνών που διέρχονται χωρίς διακοπή στη θόλο
και το αιχμηρό τόξο - μπορούσε να κάνει την πέτρα να φαίνεται χωρίς βάρος.
Η χωρίς βάρος έκφραση του πνεύματος.
Με τον ίδιο τρόπο, θα μπορούσε να καλύψει τον κενό χώρο με γυαλί
Η Suger είπε ότι το έκανε αυτό για να έχει περισσότερο φως,
αλλά διαπίστωσε ότι αυτά τα ανοίγματα με το γυαλί θα μπορούσε να γίνουν
ένα ιδανικό μέσο για να εντυπωσιάσει και να διδάξει στους πιστούς.
"Ο άνθρωπος μπορεί να ανέλθει στη θέαση του θεϊκού μέσω των αισθήσεων."
Λοιπόν, πουθενά αλλού, νομίζω, δεν είναι η αγαπημένη ρήση του Suger,
τόσο πειστικά αποτυπωμένη, όπως είναι στον καθεδρικό ναό του Chartres.
Καθώς κάποιος κοιτάζει τα ζωγραφισμένα παράθυρα που τον περιβάλλουν
εντελώς, φαίνεται σαν να δημιουργούν σχεδόν, μια δόνηση στον αέρα.
Η Chartres είναι η επιτομή της πρώτης μεγάλης αφύπνισης του Ευρωπαϊκού
πολιτισμού. Είναι επίσης η γέφυρα μεταξύ της Ρωμανικής και της Γοτθικής τέχνης,
μεταξύ του κόσμου του Αβελάρντ και του κόσμου του Αγίου Θωμά Ακουίνα,
του κόσμου της ανήσυχης περιέργειας και του κόσμου με σύστημα και τάξη.
Μεγάλα πράγματα έπρεπε να γίνουν στους επόμενους αιώνες των "υψηλών Γοτθικών" -
μεγάλα επιτεύγματα, τόσο στην αρχιτεκτονική όσο και στη σκέψη -
αλλά όλα στηριζόταν στα θεμέλια του 12ου αιώνα.
Αυτή ήταν η εποχή που έδωσε την ώθηση στον ευρωπαϊκό πολιτισμό...
την πνευματική μας ενέργεια, την επαφή μας με τα μεγάλα μυαλά της
Ελλάδας, την ικανότητά μας να μετακινούμαστε και να αλλάζουμε,
την πεποίθησή μας ότι ο Θεός μπορεί να προσεγγιστεί μέσω της ομορφιάς,
το συναίσθημά μας της συμπόνιας,
η αίσθηση της ενότητας της Χριστιανοσύνης -
όλα αυτά και πολλά άλλα εμφανίστηκαν σε αυτά τα εκατό υπέροχα χρόνια
μεταξύ της καθαγίασης της Cluny και της ανοικοδόμησης του Chartres.
Μετάφραση-Συγχρονισμός: Dr.M.G.M Psychiatrist, Psychoanalytic Psychotherapist 18/08/2018 Pallini